سالشمار زندگي سيد محمد خاتمي، نماد ميانه روي در سياست ايران، به پايان 70 سالگي مي رسد .سه سال از پايان  سمت رياست جمهوري هم مي گذرد 6دهه  از زندگي فردي ، هشت سال زندگي در كسوت رياست جمهوري و سه سال از زندگي سياسي، او را به چهر ها ي متفاوت تبديل كرده است .
خاتمي هر قدر كه در زندگي شصت و پنج ساله خود، رويه اي كمابيش ثابت داشته است در زندگي سياسي اش روال و روندي متناوب به خود ديده است. خاتمي درهشت سال تجربه دولتمردي اش، و سه سال دور از اين كسوت  تصويرهاي گوناگوني از خود به نمايش گذاشته است. او اما همه اين تصوير ها نيست، اگر چه همه اين تصويرها را خودش رسم كرده است. مي توان از بين اين تصاوير، به تصويري اشاره كرد كه منطبق تر با اصل باشد. در واقع برخي از اين تصاوير، آكنده از خطوط اضافي و حجم هاي نامتقارن است كه همگي حاصل مزاحمت هاي سياسي است تا دست تصوير گر خاتمي را آنگاه كه به طراحي چهره حكومتي خود مي چرخاند، بلغزاند!
با اين حال خاتمي سال 68 سه تصوير متفاوت از خود برجاي گذاشت .
تصوير نخست سال 86 خاتمي، هر چه باشد در قاب گردهم آوردن اصلاح طلبان جاگرفته است. سالياني را مي توان نشان داد كه خاتمي همت اصلي خود را صرف تحكيم اقتدار مردمي اش مي كرد. حضور مكرر در محافل و مناسبت هاي دانشجويي و ديدارهاي گسترده با مردم و مواردي از اين دست، همگي درآن سال ها در مسير مواجهه رو در رو و بي واسطه با توده ايراني بود. اودراين سياست، چندان پيش رفت كه محبوبيت مردمي اش و مقبوليتش نزد خواص  به اوج رسيد.سه سفر مشهد مقدس ، تبريز و كرمان و اسلامشهرنمونه اي از اين محبويت ها را به نمايش گذاشت .
تصوير دوم ،تصويري كه خاتمي از خود عرضه كرد تصوير سياستمداري بود كه مي تواند با پرهيز از تهييج توده ها، به كمك ديپلماسي پنهان و رايزني هاي پشت پرده، بحران ها را در فضايي ابري و مه آلود بررسي كند. انتخابات مجلس هشتم اوج اين تصوير بود. و ديدار هاي خارجي اش نمونه اي ديگر 
در شرايطي كه جناح رقيب، دندان تيز كرده بودتا پاره هاي سرگردان دوم خرداد را از پيكره جمعي آن جدا كند، نفس ماموريت خاتمي –  يعني حفظ انسجام و وفاق سياسي جريان اصلاحات –  مهم  و اثر گذار شد .خاتمي در اين دوره با مسؤوليت و مأموريت جديدي نيز مواجه بود و آن حفظ انسجام و وفاق سياسي جريان اصلاحات. خاتمي در پيشبرد اين بخش از وظايف خود با اين كار خطير مواجه بود كه اولاً سياست آگاه سازي جامعه را تداوم بخشد، ثانياً خطوط مختلف مواضع جناحهاي سياسي را حول محور منافع ملي متحد سازد.
تصوير سوم خاتمي ، تصويري تازه از او است . تصوير اول از او يك «چهره مردمي» ساخت و تصوير دوم، او را يك « سياستمدار » معرفي كرد، تصوير سوم كه نقش بست او را در جلوه و جمال يك «سياستمدار مردمي » نشان داد. خاتمي در اين برهه از حيات اصلاحات رويكرد دوباره اي به انديشه ها و برنامه هاي اعلام شده خود براي تداوم اصلاحات  نشان داده است، نشانه هاي اين رويكرد را كه مي توان در سخنان سال 86 او به عيان ديد، خاتمي به محاجه اي صريح با منتقدان و مخالفان خود دست زد، در تبيين موانع فكري اصلاحات با كساني  كه تعاريفي ناسازگار با ارزشها و باورهاي جامعه از مردم سالاري ارائه كرده  مقابله و كرد. بنا براين، او از آنچه در درون جبهه دوم خرداد مي گذرد، چشم پوشي نكرده است. او بارها در ديدار اعضاي اين جبهه، همكاران خود را به نقد دروني جنبش و تعامل با جناح رقيب فراخواند و درعين حال يادآور شد كه اصلاح طلبان با نگرشي واقع بينانه، شعارها و برنامه هاي خود را با سطح خواسته هاي جامعه منطبق كنند.
بدين ترتيب مي توانيم تصوير اول خاتمي را تصوير مردي مطمئن و خوشبين بدانيم؛ تصوير دوم را تصوير سياستمداري دلسوز؛ و تصوير سوم را تصوير مردي صريح تر و بي پرواتر.هر چه است تصوير هشتاد وشش خاتمي، بسي مدني تر، ماندگارتر، مردمي تر و مصصم تر است.
تبسم تصوير هشتاد و هفتي  خاتمي چه خواهد شد؟